Hurtownią audytu możemy nazwać firmę audytorską, z którą współpracuje co najmniej jeden kluczowy biegły rewident, który wykonuje liczbę badań nieproporcjonalną do wymaganej pracochłonności, co zostało potwierdzone w procedurach kontrolnych lub w ramach nadzoru analitycznego. PANA zaprojektowała specjalny model zarządzania ryzykiem, aby ograniczyć i wyeliminować to zjawisko z rynku.
Model zakłada skoordynowane i prowadzone w cyklu rocznym działania:
- informacyjne i prewencyjne,
- kontrolne,
- nadzoru analitycznego,
- sankcyjne.
PANA będzie mierzyć skuteczność modelu. Docelowo zostanie wypracowane kryterium określające liczbę progową badań / kluczowych biegłych rewidentów uznawaną za ryzykowną dla jakości audytu.
Identyfikacja ryzyka
Identyfikacja ryzyka w pierwszym etapie będzie polegała na zidentyfikowaniu potencjalnych hurtowni audytu, definiowanych w bieżącym roku jako firmy audytorskie, z którymi współpracuje co najmniej jeden kluczowy biegły rewident, który podpisał w poprzednim roku co najmniej 100 sprawozdań z badania ustawowego we wszystkich firmach audytorskich, z którymi współpracuje. W kolejnych latach kryteria identyfikacji ryzyka będą rozszerzane.
Ocena i reakcja na ryzyko
Po wyłonieniu grupy wysokiego ryzyka, zostanie dokonana pogłębiona analiza. Firmy audytorskie i kluczowi biegli rewidenci z tej grupy zostaną poddani działaniom nadzoru analitycznego i kontroli, która obejmie wybrane akta badań oraz system zarządzania jakością. Po tych działaniach powstanie lista (już nie potencjalnych) hurtowni audytu. W następstwie zostaną uruchomione działania sankcyjne zarówno wobec kluczowych biegłych rewidentów, jak i firm audytorskich. Równolegle istotnym elementem modelu będą działania informacyjne i prewencyjne.
Statystyki za 2025 r.
W 2025 r. 23 kluczowych biegłych rewidentów podpisało co najmniej 100 sprawozdań z badania ustawowego, w tym:
- 8 kluczowych biegłych rewidentów podpisało powyżej 150 sprawozdań,
- „rekord” w grupie nJZP należy do kluczowego biegłego rewidenta, który podpisał 279 sprawozdań z badania,
- z kolei „rekord” w grupie JZP osiągnął kluczowy biegły rewident, który podpisał 218 sprawozdań z badania JZP.
W przeważającej większości (91 proc.) zjawisko tzw. hurtowni audytu dotyczyło badań sprawozdań nJZP.
Temat hurtowni audytu trafił także na łamy „Dziennika Gazety Prawnej”. W rozmowie z redaktor Agnieszką Pokojską prezes PANA Jacek Gdański odniósł się do tego zjawiska i podkreślił, że walka z nim stała się jednym z priorytetów nadzorczych Agencji.
Prezes wskazał, że trudno uznać za prawdopodobne, aby biegły rewident wykonujący liczbę badań nieproporcjonalną do wymaganej pracochłonności był w stanie każdorazowo poświęcić odpowiedni czas i zasoby, co w konsekwencji może wpływać na jakość tych badań.
Istotną rolę przypisał też radom nadzorczym jednostek badanych – to one decydują o wyborze firmy audytorskiej i już na tym etapie mogą sprawdzić, jak bardzo obciążony jest dany biegły rewident.
Całość rozmowy Prezesa PANA Jacka Gdańskiego w Dzienniku Gazecie Prawnej
