We wtorek, 26 maja Rada Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego przyjęła Sprawozdanie z monitorowania rynku usług świadczonych przez biegłych rewidentów i firmy audytorskie za 2025 rok.
Sprawozdanie opiera się na metodyce i wskaźnikach wypracowanych wspólnie z europejskimi organami nadzoru w ramach Komitetu Europejskich Organów Nadzoru Audytowego (KEONA), dzięki czemu prezentowane dane pozostają porównywalne na poziomie Unii Europejskiej.
Po latach spadków rośnie liczba biegłych rewidentów
Na koniec 2025 roku w Polsce było 4 873 biegłych rewidentów. Jest to pierwszy od dłuższego czasu rok, w którym odnotowano wzrost ich liczby – w porównaniu z rokiem poprzednim zwiększyła się o 19 osób (tj. o 0,4 proc.). Jednocześnie w ujęciu dwuletnim liczba ta wciąż jest niższa, o 75 osób (tj. o 1,5 proc.), co wskazuje, że wcześniejszy trend malejący nie został jeszcze całkowicie odwrócony.
Agencja pozytywnie ocenia odnotowany wzrost liczby biegłych rewidentów. Zatrzymanie wieloletniego trendu spadkowego może wiązać się z ułatwieniami w dostępie do zawodu, w tym z możliwością zaliczania egzaminów cząstkowych w postępowaniu kwalifikacyjnym na biegłego rewidenta w ramach studiów wyższych realizowanych w uczelniach, które zawarły umowy z Komisją Egzaminacyjną.
Spadek liczby firm audytorskich coraz słabszy
Na koniec 2025 r. na rynku działało 1 165 firm audytorskich, w tym jedna z innego państwa członkowskiego UE (z Republiki Czeskiej). Liczba firm audytorskich w Polsce nadal wykazuje tendencję spadkową, jednak jej dynamika stopniowo maleje: spadek w 2025 roku wyniósł 28 podmiotów (2 proc.), a w ciągu dwóch lat – 65 podmiotów (5 proc.).
Znacząca część skreśleń wynikała z zakończenia działalności przez firmy audytorskie, a część z ich konsolidacji z innymi firmami, którą PANA postrzega jako zjawisko pozytywne, często przynoszące efekt synergii i dające biegłym rewidentom dodatkowe wsparcie.
Koncentracja rynku badań JZP
Badania ustawowe sprawozdań finansowych jednostek zainteresowania publicznego (JZP) przeprowadzało 48 firm audytorskich, podobnie jak rok wcześniej. Średnio na jedną firmę przypadały około 24 JZP oraz 40,5 badań ustawowych, co potwierdza utrzymującą się koncentrację rynku.
Łączne przychody z badań ustawowych sięgnęły w 2025 roku 1,49 mld zł (wzrost o 15 proc. względem roku ubiegłego), z czego ok. 68 proc. tej kwoty, tj. 1,01 mld zł, pochodziło od firm audytorskich badające JZP i ich sieci.
Rynkowi badań JZP nadal nadają ton duże podmioty należące do sieci międzynarodowych. Cztery sieci o najwyższym udziale odpowiadały w 2025 roku za 57 proc. przychodów z badań ustawowych na rzecz JZP (o 4 proc. mniej niż rok wcześniej). Żadna z sieci nie osiąga pozycji dominującej, rozumianej jako udział przekraczający 40 proc. rynku. Analiza segmentowa pokazuje, że dwa obszary – badania zakładów ubezpieczeń i reasekuracji oraz badania banków – pozostają zdominowane przez kilka firm, a poziom ich koncentracji nie osłabł istotnie mimo mechanizmu obowiązkowej rotacji. Na rynku badań jednostek nie-JZP największe przychody nadal osiągają firmy tzw. „wielkiej czwórki” (łącznie 40 proc.), choć ich udział nieznacznie spadł.
Jakość badań sprawozdań finansowych
Od początku swojej działalności Agencja prowadzi kontrole w firmach audytorskich badających JZP i nie-JZP.
Najczęściej stwierdzane nieprawidłowości dotyczyły:
• planowania badania,
• właściwego procesu badania i dokumentacji,
• komunikacji z osobami sprawującymi nadzór oraz opinii z badania,
• naruszenia standardów KSKJ 1 oraz KSKJ 2.
Zalecenia wydawane firmom badającym JZP w 2025 roku wdrażane były w sposób zadowalający i terminowy. Agencja przekazała tym firmom 27 raportów z kontroli, zawierających łącznie 258 zaleceń. W kontrolach odnotowano zaledwie trzy przypadki powtórzenia wcześniej stwierdzonych najistotniejszych naruszeń – co potwierdza, że system zarządzania jakością jest co do zasady skuteczny. Tam, gdzie te naruszenia powtarzały się w kolejnych kontrolach w tej samej firmie lub u tego samego biegłego rewidenta, w szczególności wszczynano postępowania administracyjne lub dyscyplinarne.
Podstawa i charakter publikacji
Publikacja sprawozdania wynika zarówno z celów Agencji – działań edukacyjnych, komunikacyjnych oraz dialogu z interesariuszami rynku – jak i z obowiązku przewidzianego w rozporządzeniu UE nr 537/2014, zgodnie z którym właściwe organy nadzoru w UE co trzy lata przygotowują sprawozdania krajowe służące opracowaniu wspólnego, zbiorczego raportu o zmianach na rynku badań ustawowych na rzecz JZP. Ostatnie obowiązkowe sprawozdanie powstało w 2025 roku (za 2024 rok).
W latach, w których sprawozdanie nie jest obowiązkowe, Agencja przygotowuje je dobrowolnie, aby umożliwić coroczne śledzenie trendów. Taki właśnie charakter ma niniejsza edycja. W odróżnieniu od ubiegłorocznego, tegoroczne sprawozdanie nie obejmuje działalności komitetów audytu. Wnioski w tym zakresie, opracowywane we współpracy z Komisją Nadzoru Finansowego, publikowane są co trzy lata. Metodyka i sposób ustalania większości wskaźników pozostały niezmienione względem poprzedniego roku. Dane są aktualne na 26 maja 2026 roku, o ile w treści nie wskazano inaczej.
Zachęcamy do zapoznania się z pełną publikacją.
