W „Dzienniku Gazecie Prawnej” ukazał się artykuł „Samo postępowanie wobec audytora nie podważa jego nieposzlakowanej opinii”, poświęcony stanowisku nadzorczemu PANA w sprawie wymogu nieposzlakowanej opinii (link). Na pytania redakcji odpowiedziała Joanna Mazur, pełniąca obowiązki dyrektora Departamentu Obsługi Postępowań i Obsługi Prawnej PANA.
Zgodnie ze stanowiskiem Agencji wszczęcie postępowania karnego, karnego skarbowego, dyscyplinarnego lub administracyjnego wobec biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej nie skutkuje automatycznie uznaniem, że nie spełniają oni wymogu nieposzlakowanej opinii. Agencja wskazuje, że zasady domniemania niewinności i proporcjonalności mogłyby zostać naruszone jedynie wtedy, gdyby ocena opierała się wyłącznie na fakcie wszczęcia postępowania. Takiego podejścia PANA nie stosuje.
Prowadzone postępowanie może stanowić jedną z okoliczności uwzględnianych w ocenie. Jego znaczenie zależy jednak każdorazowo od okoliczności konkretnej sprawy, w tym od rodzaju zarzutów i ich stopnia uprawdopodobnienia, ich powiązania z działalnością zawodową, stadium postępowania oraz funkcji pełnionej przez osobę, której ono dotyczy,
Agencja podkreśla, że ocena spełniania wymogu nieposzlakowanej opinii, nie rozstrzyga o odpowiedzialności i nie ma charakteru sankcyjnego. Należy ją rozróżnić od postępowań, w których ustala się odpowiedzialność karną, dyscyplinarną czy administracyjną. Jej przedmiotem jest ustalenie, czy podmiot wykonujący zawód zaufania publicznego nadal zapewnia prawidłowe wykonywanie czynności rewizji finansowej. Obowiązek badania tego wymogu wynika z przepisów unijnych i krajowych – od jego spełnienia zależy zarówno wpis na listę firm audytorskich, jak i pozostawanie na niej. Z tego względu ocena ta może obejmować również informacje inne niż prawomocne rozstrzygnięcia.
Szerokie rozumienie nieposzlakowanej opinii, wykraczające poza samą niekaralność, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Agencja przywołuje m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2022 r. (sygn. akt III OSK 1833/21) oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 sierpnia 2023 r. (sygn. akt VI SA/Wa 8274/22). W ustnych motywach uzasadnienia wyroku z 2 października 2026 r. (sygn. akt II GSK 1677/23) Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w tym zakresie argumentację PANA.
Podejście stosowane przez Agencje służy wyważeniu praw biegłych rewidentów i firm audytorskich z koniecznością ochrony interesu publicznego, w tym zaufania do sprawozdawczości finansowej.
Swoje stanowiska przedstawiła w artykule również Krajowa Rada Biegłych Rewidentów, wskazując m.in. na znaczenie zasady proporcjonalności oraz odrębność postępowania dyscyplinarnego.


